Czego nie kupować na prezent

Prezent, który ma kogoś zmienić

Karnet na siłownię dla osoby, która nie ćwiczy. Poradnik o oszczędzaniu dla kogoś, kto ma kłopoty z pieniędzmi. Zestaw do golenia dla brodacza. Waga łazienkowa dla kogokolwiek.

Wszystkie te prezenty mówią to samo zdanie: uważam, że powinieneś być inny. Nawet przy najlepszych intencjach jest to komunikat, którego nie da się odpakować bez goryczy. Jedyny wyjątek to sytuacja, w której obdarowany sam o czymś takim mówił i wprost o to poprosił — wtedy prezent nie zmienia człowieka, tylko wspiera jego własną decyzję.

Sprzęt kupowany bez znajomości modelu

Etui do telefonu, folia ochronna, ładowarka z konkretnym złączem, pokrowiec na laptopa, wkład do ekspresu. Tu nie ma miejsca na przybliżenie: albo pasuje, albo jest bezużyteczne. „Chyba ma samsunga” to za mało.

Jeżeli koniecznie chcemy zostać w tej kategorii, ratunkiem są rzeczy uniwersalne z założenia — powerbank, uchwyt samochodowy, wodoodporny woreczek — które działają niezależnie od modelu.

Ubrania i buty bez rozmiaru

Rozmiar to tylko jedna z pułapek; druga to fason, trzecia kolor, czwarta materiał. Ubranie należy do prezentów wymienianych najczęściej, a wymiana wymaga paragonu i wizyty w sklepie — czyli przerzucenia pracy na obdarowanego.

Bezpieczniejsze są rzeczy „jednorozmiarowe”: szlafrok w rozmiarze uniwersalnym, ręcznik, rękawiczki, szalik, skarpety dobrej jakości. Im mniej wymiarów krytycznych, tym mniejsze ryzyko.

Kosmetyki dobierane „pod nos”

Zapach jest wyborem tak osobistym jak muzyka, a kosmetyki pielęgnacyjne wymagają wiedzy o typie skóry i alergiach. Określenie „naturalny” nie oznacza „hipoalergiczny” — surowce roślinne bywają silnymi alergenami. Kupując kosmetyki w prezencie, warto zostać przy produktach neutralnych zapachowo albo wybrać zestaw, który obdarowany już zna i którego używa.

Zwierzę

Kot, pies, królik, chomik — nawet w rodzinie, nawet dla dziecka, nawet „bo prosiło”. Zwierzę to kilkanaście lat kosztów, ograniczeń urlopowych i codziennej pracy, na które ktoś musi się zgodzić świadomie, a nie dowiedzieć się o nich z pudełka. Schroniska co roku po świętach potwierdzają, jak to się kończy.

Suplementy i „zdrowie w kapsułkach”

Suplement diety jest w świetle prawa żywnością, nie lekiem, a jego zgłoszenie do rejestru sanitarnego to powiadomienie, a nie potwierdzenie skuteczności. Kupując komuś preparat, wchodzimy w obszar, o którym zwykle nie wiemy dość: przyjmowane leki, choroby przewlekłe, ciąża, interakcje. Szczegóły w kartach suplementy diety i miód. Jeżeli chcemy dać coś „dla zdrowia”, bezpieczniej wybrać jedzenie, sprzęt do ruchu albo po prostu czas.

Prezent, który zobowiązuje

Dwie odmiany tego samego błędu. Pierwsza: prezent wyraźnie droższy niż okazja i niż to, co obdarowany może odwzajemnić — stawia go w niezręcznej pozycji dłużnika. Druga: prezent, który generuje koszty po stronie obdarowanego. Roczna prenumerata z automatycznym przedłużeniem, urządzenie wymagające drogich wkładów, zwierzę, sprzęt wymagający miejsca, którego ktoś nie ma.

Rzeczy, które kupujemy dla siebie

Najtrudniejsza kategoria, bo najlepiej zamaskowana. Ekspres do kawy kupowany komuś, kto pija herbatę. Gra planszowa, w którą chcemy zagrać my. Sprzęt turystyczny dla kogoś, kogo dopiero zamierzamy zabrać w góry. Test jest prosty: czy ta rzecz zostanie użyta, jeśli mnie przy tym nie będzie? Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, to nie jest prezent, tylko zaproszenie — i lepiej wręczyć je wprost.

Co robić, gdy pomysł jest z tej listy, a bardzo nam na nim zależy

• Zapytać. Niespodzianka bywa przereklamowana; przy rzeczach drogich i dopasowanych pytanie jest oznaką szacunku, nie porażką.
• Kupić przez internet — zostaje 14 dni na odstąpienie od umowy, czego sklep stacjonarny nie gwarantuje (patrz: zwrot i wymiana prezentu).
• Rozbić prezent na dwie części: drobiazg do rozpakowania teraz i wspólne dokupienie właściwej rzeczy w rozmiarze i kolorze, który obdarowany sam wskaże.